تحولات بنیادین در سیاست‌های مهاجرتی و نظارتی جمهوری ترکیه طی سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶، چشم‌انداز حقوقی جدیدی را برای اتباع خارجی، به‌ویژه شهروندان ایرانی، ترسیم کرده است. خروج از مرزهای ترکیه دیگر صرفاً یک فرآیند اداری ساده نیست، بلکه مستلزم درک عمیق از شبکه‌ای پیچیده از قوانین گمرکی، مالیاتی، امنیتی و مهاجرتی است که تحت تأثیر نوسانات اقتصادی و ضرورت‌های امنیت ملی این کشور قرار دارند. این گزارش با رویکردی کارشناسانه و در عین حال قابل فهم برای عموم، تمامی جنبه‌های خروج قانونی از ترکیه را از منظر استانداردهای گوگل مورد واکاوی قرار می‌دهد تا مسافران و ساکنان خارجی با کمترین ضریب ریسک، فرآیند خروج خود را مدیریت کنند.

مدارک لازم برای خروج از ترکیه و الزامات گذرنامه (پاسپورت)

مدارک لازم برای خروج از ترکیه و الزامات گذرنامه

ستون اصلی هر خروج قانونی، داشتن مدارک هویتی معتبر است که نه تنها توسط دولت ترکیه، بلکه بر اساس معاهدات بین‌المللی تعریف شده است. بر اساس ماده ۷ قانون شماره ۶۴۵۸ مربوط به اتباع خارجی و حفاظت بین‌المللی، هر تبعه خارجی موظف است در هنگام خروج، گذرنامه یا مدرک جایگزین معتبر خود را ارائه دهد.

اعتبار زمانی و فیزیکی گذرنامه

مقامات مرزی ترکیه در سال ۲۰۲۵ تأکید ویژه‌ای بر "قاعده ۶ ماه" دارند. اگرچه برخی توافقات دوجانبه ممکن است محدودیت‌های کمتری را اجازه دهند، اما توصیه عمومی و استاندارد برای جلوگیری از ممانعت در خروج یا بروز مشکل در کشور مقصد، داشتن حداقل ۶ ماه اعتبار باقی‌مانده از زمان خروج است. نقص در صفحات گذرنامه نیز می‌تواند به چالشی جدی تبدیل شود؛ گذرنامه باید حداقل دارای دو صفحه سفید روبروی هم برای درج مهرهای خروجی و ورودی احتمالی در آینده باشد.

اهمیت مهرهای خروجی و ثبت سیستماتیک

دریافت مهر خروج در گذرنامه صرفاً یک تشریفات فیزیکی نیست، بلکه سند قانونی اتمام دوره حضور در خاک ترکیه محسوب می‌شود. عدم ثبت صحیح خروج در سیستم‌های رایانه‌ای پلیس مرزی می‌تواند در مراجعات بعدی، فرد را با اتهام "اقامت غیرقانونی" یا "خروج غیررسمی" مواجه کند که پیامد آن جریمه‌های سنگین یا ممنوعیت ورود است. برای افرادی که دارای اجازه اقامت (کیمیلیک) هستند، ارائه کارت فیزیکی در کنار گذرنامه الزامی است تا مدت زمان حضور آن‌ها از سهمیه ۹۰ روزه توریستی کسر نگردد.

جدول وضعیت مدارک بر اساس نوع اقامت مسافر

نوع وضعیت مسافر	مدرک اصلی خروج	مدرک مکمل الزامی
گردشگر عادی (بدون ویزا)	گذرنامه معتبر	بلیط بازگشت و فیش‌های احتمالی جریمه
دارنده اجازه اقامت (Ikamet)	گذرنامه معتبر	کارت اقامت فیزیکی (کیمیلیک)
متقاضی تمدید اقامت (در انتظار کارت)	گذرنامه معتبر	برگه تاییدیه راندوو + فیش واریز خاک
مسافر با گذرنامه مفقودی	برگه عبور (Barg-e Oboor)	گزارش رسمی پلیس و کد رهگیری میخک

قوانین گمرکی ترکیه ۲۰۲۵؛ محدودیت خروج ارز، لیر و طلا

دولت ترکیه در راستای کنترل تورم و مدیریت خروج سرمایه، در سال ۲۰۲۵ تغییرات معناداری در سقف مبالغ نقد مجاز برای خروج از کشور اعمال کرده است. این تغییرات نشان‌دهنده رویکرد سخت‌گیرانه‌تر برای مبالغ ارزی و در عین حال تسهیل‌گری نسبی برای واحد پول ملی (لیر) در مبالغ میانی است.

سقف خروج نقدینه: لیر و ارزهای خارجی

بر اساس بخشنامه شماره ۲۰۲۵/۳۲، سقف خروج نقد لیر ترکیه که برای سال‌ها ۲۵,۰۰۰ لیر بود، با یک جهش قابل توجه به ۱۸۵,۰۰۰ لیر افزایش یافته است. این اقدام به منظور انطباق با کاهش ارزش پول ملی و نیاز مسافران به حمل مبالغ بیشتر برای هزینه‌های جاری انجام شده است. با این حال، برای مبالغ فراتر از ۱۸۵,۰۰۰ لیر، مسافر ملزم به تکمیل "فرم اظهارنامه نقد" (Nakit Beyan Formu) است.

در مقابل، قوانین مربوط به ارزهای خارجی (دلار، یورو و غیره) بدون تغییر باقی مانده و سقف مجاز برای خروج بدون اظهار، معادل ۱۰,۰۰۰ یورو است. خروج مبالغ بیش از این مقدار توسط اتباع غیرمقیم، تنها در صورتی مجاز است که فرد بتواند ثابت کند این مبلغ را در هنگام ورود به ترکیه اظهار کرده است یا مستندات بانکی مبنی بر خرید ارز از منابع قانونی در ترکیه را ارائه دهد.

خروج جواهرات و اشیاء ساخته شده از فلزات قیمتی

ترکیه به عنوان قطب تجارت طلا، قوانین خاصی برای خروج زیورآلات شخصی دارد. مسافران می‌توانند تا سقف ۱۵,۰۰۰ دلار آمریکا جواهرات شخصی (غیرتجاری) را بدون اظهار خارج کنند. اگر ارزش جواهرات بیش از این مقدار باشد، ارائه فاکتور خرید رسمی یا مدارک ورود اولیه الزامی است. در غیر این صورت، گمرک ممکن است اقلام مذکور را به عنوان کالای تجاری تلقی کرده و مشمول مالیات یا توقیف نماید.

جدول محدودیت‌های مالی و کالایی در خروج

نوع دارایی	سقف مجاز بدون اظهار	اقدام لازم برای مبالغ مازاد
لیر ترکیه (نقد)	۱۸۵,۰۰۰ لیر	تکمیل فرم اظهارنامه گمرکی
ارز خارجی (دلار/یورو)	۱۰,۰۰۰ یورو (یا معادل)	ارائه برگه ورود ارز یا فیش بانکی
جواهرات شخصی	۱۵,۰۰۰ دلار آمریکا	ثبت در پاسپورت هنگام ورود یا فاکتور خرید
هدایا و سوغات	تا ۵۰۰ یورو (ارزش تقریبی)	ارائه فیش خرید برای کالاهای گران‌قیمت

جریمه اضافه ماندن در ترکیه؛ محاسبه جریمه و ویزای ایرانیان

برای شهروندان ایرانی، ترکیه یکی از معدود مقاصدی است که اجازه اقامت ۹۰ روزه بدون ویزا را در هر دوره ۱۸۰ روزه می‌دهد. اما این سهولت، ریسک "اضافه ماندن" (Overstay) را افزایش داده است. درک مکانیسم محاسبه این ۹۰ روز برای جلوگیری از جریمه و ممنوعیت ورود حیاتی است.

مکانیسم محاسبه دوره ۱۸۰ روزه شناور

سیستم پلیس مرزی ترکیه از یک مدل محاسبه شناور (Rolling Window) استفاده می‌کند. به این معنا که در روز خروج، سیستم به ۱۸۰ روز گذشته نگاه می‌کند؛ اگر مجموع روزهای حضور فرد در این بازه بیش از ۹۰ روز باشد، فرد مرتکب نقض ویزا شده است. بسیاری از مسافران به اشتباه تصور می‌کنند که با یک خروج و ورود سریع (ویزا ران)، دوره ۹۰ روزه آن‌ها بازنشانی می‌شود، در حالی که این قانون به شدت توسط اداره مهاجرت (Göç İdaresi) رصد می‌گردد.

فرآیند پرداخت جریمه در فرودگاه‌های استانبول

چنانچه فردی بیش از مدت مجاز در ترکیه مانده باشد، فرآیند خروج وی از حالت عادی خارج شده و مستلزم طی مراحل در "دفتر نقض ویزا" (Visa Violation Office) است. در فرودگاه جدید استانبول (IST)، این واحد در نزدیکی گیت‌های کنترل گذرنامه قرار دارد.

۱. دریافت کارت پرواز: مسافر ابتدا باید بار خود را تحویل داده و کارت پرواز (Boarding Pass) را دریافت کند. ۲. محاسبه جریمه: با ارائه گذرنامه و کارت پرواز به افسر مربوطه، مبلغ جریمه بر اساس ملیت و مدت اضافه ماندن محاسبه می‌شود. ۳. پرداخت نقد: جریمه‌ها تنها به صورت نقد و به واحد لیر ترکیه پذیرفته می‌شوند. هیچ کارت بانکی خارجی یا ارز دیگری در این باجه‌ها قابل استفاده نیست. ۴. تکمیل فرآیند: پس از پرداخت و دریافت رسید، مسافر به صف کنترل گذرنامه بازمی‌گردد تا مهر خروج نهایی را دریافت کند.

ساختار جریمه‌ها و پیامدهای ممنوعیت ورود (دیپورت)

جریمه نقض ویزا برای ایرانیان در سال ۲۰۲۵ شامل یک هزینه پایه برای ماه اول (حدود ۵۰ دلار) و مبالغ اضافی برای ماه‌های بعد (حدود ۱۰ دلار به ازای هر ماه) است، به علاوه هزینه چاپ کارت اقامت که حتی برای متخلفان نیز محاسبه می‌گردد.

مدت زمان اضافه ماندن	وضعیت ممنوعیت (در صورت پرداخت جریمه)	وضعیت ممنوعیت (در صورت عدم پرداخت)
کمتر از ۳ ماه	معمولاً بدون ممنوعیت ورود	ممنوعیت ورود ۳ ماهه
۳ تا ۶ ماه	۱ ماه ممنوعیت ورود	۶ ماه ممنوعیت ورود
۶ ماه تا ۱ سال	۳ ماه ممنوعیت ورود	۱ سال ممنوعیت ورود
۱ تا ۲ سال	۱ سال ممنوعیت ورود	۲ سال ممنوعیت ورود
بیش از ۳ سال	۵ سال ممنوعیت ورود	ممنوعیت ورود دائم یا طولانی

مطلب پیشنهادی:

کیملیک ترکیه: هزینه، شرایط و نحوه دریافت

قوانین خروج برای دارندگان کیملیک (اقامت) و قانون ۱۲۰ روز

سیاست‌های جدید دولت ترکیه در سال ۲۰۲۵، محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌تری را برای دارندگان اقامت توریستی و کاری که قصد خروج طولانی‌مدت از کشور را دارند، وضع کرده است. هدف از این تغییرات، اطمینان از حضور واقعی اتباع خارجی و جلوگیری از سوءاستفاده از مزایای اقامتی است.

قاعده ۱۲۰ روز و ابطال اقامت

یکی از حیاتی‌ترین مقرراتی که ساکنان خارجی باید مد نظر داشته باشند، محدودیت ۱۲۰ روز خروج در سال است. بر اساس این قانون، چنانچه دارنده اجازه اقامت کوتاه‌مدت بیش از ۱۲۰ روز در یک سال تقویمی را خارج از ترکیه سپری کند، اداره مهاجرت حق دارد مجوز اقامت وی را ابطال نماید. در چنین شرایطی، فرد در هنگام بازگشت به ترکیه با وضعیت "توریست عادی" مواجه شده و باید تمامی فرآیند درخواست اقامت را از ابتدا و با سخت‌گیری‌های بیشتر طی کند.

خروج در دوره انتظار و برگه اجازه خروج ۱۵ روزه

برای افرادی که راندووی خود را انجام داده‌اند اما هنوز کارت اقامت فیزیکی آن‌ها صادر نشده است، خروج از ترکیه ریسک بالایی دارد. این افراد تنها با دریافت "برگه درخواست اقامت" (Residence Permit Application Document) که به تایید اداره مهاجرت رسیده باشد و با شرط بازگشت ظرف حداکثر ۱۵ روز، مجاز به خروج هستند. خروج بیش از ۱۵ روز در این مرحله، به منزله انصراف از درخواست اقامت تلقی شده و منجر به ابطال پرونده می‌گردد.

ثبت آدرس و نقش آن در خروج قانونی

سیستم نظارتی ترکیه اکنون خروج اتباع خارجی را به "تأییدیه آدرس" (Adres Kaydı) در سیستم نفوس متصل کرده است. اتباع خارجی موظفند هرگونه تغییر آدرس را ظرف ۲۰ روز کاری به اداره مهاجرت گزارش دهند. در مبادی خروجی، اگر سیستم نشان دهد که فرد آدرس خود را ثبت نکرده یا آدرس وی نامعتبر است، ممکن است با بازجویی‌های ثانویه یا جریمه‌های اداری مواجه شود.

گم شدن پاسپورت در ترکیه؛ مراحل دریافت برگه عبور سفارت

گم شدن گذرنامه در کشوری غریبه می‌تواند تجربه‌ای پراسترس باشد، اما قوانین ترکیه و خدمات کنسولی ایران مسیری مشخص برای این وضعیت پیش‌بینی کرده‌اند. بدون گذرنامه، خروج از مرزهای هوایی و زمینی ترکیه مطلقاً امکان‌پذیر نیست.

پروتکل مفقودی گذرنامه و دریافت برگه عبور

نخستین اقدام در صورت فقدان گذرنامه، مراجعه به نزدیک‌ترین ایستگاه پلیس (Polis Merkezi) برای ثبت گزارش مفقودی یا سرقت است. این گزارش باید ممهور به مهر رسمی باشد، زیرا تنها مدرکی است که خروج شما را از وضعیت "ورود غیرقانونی" متمایز می‌کند.

پس از دریافت گزارش پلیس، تبعه ایرانی باید از طریق سامانه "میخک" (مدیریت یکپارچه خدمات کنسولی) درخواست "برگ عبور" (Barg-e Oboor) نماید. با در دست داشتن کد رهگیری و عکس بیومتریک، مراجعه حضوری به سرکنسولگری ایران در استانبول یا آنکارا الزامی است. برگه عبور صادره معمولاً ۲۰ روز اعتبار دارد و تنها برای بازگشت مستقیم به ایران معتبر است؛ با این مدرک نمی‌توان به کشور ثالث سفر کرد یا بلیط‌های ترانزیت خریداری نمود.

مرحله	اقدام لازم	مرجع رسیدگی	ملاحظه کلیدی
۱	ثبت گزارش مفقودی	پلیس محل (Polis)	دریافت برگه با مهر و امضا
۲	ثبت‌نام آنلاین	سامانه میخک (Mikhak)	دریافت کد رهگیری دیجیتال
۳	مراجعه حضوری	کنسولگری ایران	همراه داشتن عکس با حجاب (بانوان)
۴	خرید بلیط	ایرلاین‌های مجاز	بلیط باید مستقیم به مقصد ایران باشد

قوانین خروج خودرو، حیوانات خانگی و اشیاء قیمتی (عتیقه) از ترکیه

خروج برخی اقلام از ترکیه تحت نظارت شدید گمرکی و امنیتی قرار دارد. نادیده گرفتن این قوانین می‌تواند منجر به اتهامات سنگینی نظیر "قاچاق کالا" یا "تخریب میراث فرهنگی" شود.

خروج خودرو با پلاک خارجی (Temporary Entry)

مسافرانی که با خودروی شخصی وارد ترکیه شده‌اند، در هنگام خروج بدون خودرو با چالشی جدی مواجه هستند. قانون ترکیه اجازه نمی‌دهد فردی که خودرو را وارد کرده، بدون آن کشور را ترک کند، مگر اینکه خودرو را در پارکینگ‌های مورد تأیید گمرک (معمولاً در فرودگاه‌ها) امانت بگذارد و به اداره گمرک اطلاع دهد. در این فرآیند، فرد باید تعهدنامه‌ای امضا کند که در غیاب او هیچ‌کس حق راندن خودرو را ندارد. نقض این تعهد می‌تواند منجر به جریمه‌های مالیاتی معادل چندین برابر ارزش خودرو شود.

ممنوعیت مطلق خروج آثار باستانی و عتیقه

قوانین ترکیه در مورد میراث فرهنگی بسیار سخت‌گیرانه است. خروج هرگونه شیء با قدمت تاریخی (حتی سنگ‌های قدیمی یا قطعاتی که از سایت‌های باستانی پیدا شده باشند) ممنوع است. برای کالاهایی مانند فرش‌های دستباف قدیمی یا اشیاء مسی که ظاهر عتیقه دارند، مسافر موظف است "گواهی صادرات" یا تاییدیه موزه‌های رسمی را دریافت کند که نشان دهد شیء مذکور جزو میراث ملی حفاظت شده نیست. مجازات تلاش برای خروج عتیقه‌جات، حبس‌های طولانی‌مدت است.

خروج حیوانات خانگی و الزامات بهداشتی

خروج سگ، گربه یا پرندگان خانگی مستلزم داشتن میکروچیپ، شناسنامه بهداشتی بین‌المللی و گواهی واکسیناسیون هاری معتبر است. علاوه بر این، مسافر باید حداکثر ۴۸ ساعت قبل از پرواز، حیوان را به اداره دامپزشکی منطقه (Tarım ve Orman İl Müdürlüğü) برده و "گواهی سلامت خروج" دریافت کند. هر مسافر مجاز به خروج حداکثر دو حیوان خانگی است.

استعلام بدهی مالیاتی و پرداخت عوارض خروج از ترکیه

در سیستم هوشمند مرزی ترکیه در سال ۲۰۲۶، خروج اتباع خارجی با "وضعیت بدهی" آن‌ها به دولت گره خورده است. بدهی‌های مالیاتی، جریمه‌های رانندگی پرداخت نشده و حتی بدهی به بیمارستان‌های دولتی می‌تواند به مانعی برای خروج تبدیل شود.

جریمه‌های رانندگی و عوارض اتوبان

بسیاری از مسافران در هنگام خروج با جریمه‌های رانندگی پرداخت نشده مواجه می‌شوند. توصیه می‌شود قبل از عزیمت به فرودگاه، وضعیت پلاک خودرو یا کد ملی (برای دارندگان اقامت) را در سامانه مالیاتی (Interactive Tax Office) بررسی کنید. جریمه‌هایی که به موقع پرداخت نشوند، با نرخ ۵ درصد ماهیانه مشمول جریمه دیرکرد می‌شوند. پرداخت این جریمه‌ها در فرودگاه ممکن است وقت‌گیر باشد و منجر به از دست دادن پرواز گردد.

عوارض خروج برای مقیمان و اتباع (Yurt Dışı Çıkış Harcı)

اتباع ترکیه و افرادی که به عنوان "مقیم" در سیستم مالیاتی شناخته می‌شوند، موظف به پرداخت "عوارض خروج" هستند. این مبلغ برای سال ۲۰۲۵ معادل ۷۱۰ لیر تعیین شده بود ، اما برای سال ۲۰۲۶ با افزایش قابل توجه به حدود ۱,۲۵۵ لیر خواهد رسید. این عوارض را می‌توان از طریق دستگاه‌های خودپرداز مخصوص در فرودگاه یا باجه‌های بانکی مستقر در سالن خروجی پرداخت کرد. مسافران عادی توریستی مشمول این عوارض نیستند.

مطلب پیشنهادی:

مدت اقامت در ترکیه با پاسپورت

موارد ممنوع‌الخروجی در ترکیه؛ از شبکه های اجتماعی تا امنیت ملی

در سال‌های اخیر، دولت ترکیه حساسیت‌های ویژه‌ای را در مورد فعالیت‌های اتباع خارجی در فضای مجازی اعمال کرده است. طبق هشدارهای رسمی کنسولی، انتقاد تند از دولت ترکیه یا مقامات رسمی در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند به اتهاماتی نظیر "توهین به مقدسات ملی" منجر شود که پیامد آن بازداشت در لحظه خروج یا صدور حکم "ممنوعیت خروج از کشور" (Exit Ban) تا زمان پایان دادرسی است.

همچنین حضور در اعتراضات سیاسی غیرقانونی یا نزدیکی به مناطق نظامی مرزی (به‌ویژه در استان‌های شرقی نظیر حکاری و شرناق) می‌تواند منجر به ضبط گذرنامه و لغو اجازه اقامت در هنگام خروج شود. مسافران باید همواره یک کپی از گذرنامه و کارت اقامت خود را همراه داشته باشند تا در بازرسی‌های امنیتی فرودگاه با مشکل مواجه نشوند.

تغییرات قوانین خروج از ترکیه در سال ۲۰۲۶؛ سیستم‌های هوشمند

روندهای کنونی نشان می‌دهند که ترکیه در سال ۲۰۲۶ به سمت حذف کامل باجه‌های فیزیکی برای برخی خدمات و جایگزینی آن‌ها با سیستم‌های بیومتریک و اپلیکیشن‌های موبایلی حرکت می‌کند.

۱. سخت‌گیری در تمدیدهای توریستی: طبق قوانین جدید ۲۰۲۶، تمدید اقامت بر پایه "گردشگری" به ندرت پذیرفته می‌شود و مسافران باید قبل از خروج، برنامه سفر دقیق و مدارک مالی قوی‌تری ارائه دهند. ۲. سیستم استیناف دیجیتال: در صورت صدور حکم دیپورت، اتباع خارجی اکنون ۷ روز فرصت دارند تا از طریق وکلای خود در دادگاه‌های اداری اعتراض کنند. خبر خوب این است که در سال ۲۰۲۶، ثبت اعتراض به صورت خودکار مانع از اجرای حکم دیپورت تا زمان صدور رأی نهایی می‌شود (Suspensive Effect). ۳. کنترل مناطق ممنوعه: لیست محله‌های "بسته" (Closed Neighborhoods) برای اقامت اتباع خارجی به بیش از ۱,۱۶۰ منطقه افزایش یافته است. افرادی که در این مناطق به صورت غیررسمی ساکن باشند، در هنگام خروج با جریمه‌های سنگین و ابطال همیشگی حق اقامت مواجه خواهند شد.

توصیه‌های نهایی برای خروج بی‌دردسر مسافران از ترکیه

خروج از ترکیه در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نیازمند دقت در جزئیاتی است که پیش‌تر نادیده گرفته می‌شدند. رعایت دقیق سقف ۱۸۵,۰۰۰ لیر برای نقدینه، اطمینان از عدم تجاوز از ۹۰ روز اقامت توریستی در بازه ۱۸۰ روزه، و آگاهی از قانون ۱۲۰ روز خروج برای دارندگان اقامت، سه رکن اصلی یک سفر بدون دردسر هستند.

توصیه نهایی این است که همواره حداقل ۴ ساعت قبل از پرواز در فرودگاه حضور داشته باشید، به ویژه اگر احتمال می‌دهید جریمه یا بدهی دولتی داشته باشید. پرداخت جریمه‌ها را به دقایق آخر موکول نکنید و همیشه مقداری لیر نقد برای هزینه‌های غیرمنتظره گمرکی همراه داشته باشید، چرا که سیستم‌های فرودگاهی ترکیه در بخش جریمه‌ها هنوز وابستگی شدیدی به پول نقد دارند. با رعایت این پروتکل‌ها، حضور و خروج شما از این کشور نه تنها قانونی، بلکه تضمین‌کننده امکان بازگشت مجدد شما در آینده خواهد بود.