مقدمه‌ای بر اقامت در ترکیه: مفاهیم کلیدی و نهادهای مسئول

اخذ اقامت در ترکیه، فرآیندی است که نیازمند درک دقیق قوانین، شناخت نهادهای مسئول و تهیه مدارک کامل و بی‌نقص است. پیش از ورود به جزئیات مدارک مورد نیاز برای هر نوع اقامت، ضروری است که متقاضیان با مفاهیم بنیادین و ساختار اداری حاکم بر امور مهاجرت در این کشور آشنا شوند. این بخش به تشریح تفاوت‌های حیاتی میان اقامت و شهروندی و معرفی نهاد اصلی متولی این امور، یعنی اداره مهاجرت ترکیه، می‌پردازد.

تفاوت اقامت (İkamet) و شهروندی (Vatandaşlık): تشریح حقوق، محدودیت‌ها و آینده هرکدام

بسیاری از متقاضیان در ابتدای مسیر، دو مفهوم «اقامت» و «شهروندی» را به جای یکدیگر به کار می‌برند، در حالی که این دو از نظر حقوقی، مزایا و چشم‌انداز آینده تفاوت‌های اساسی با یکدیگر دارند. درک این تفاوت‌ها اولین گام برای تعیین یک استراتژی مهاجرتی موفق است.

اقامت (İkamet) به معنای مجوز زندگی در ترکیه به عنوان یک تبعه خارجی است. این مجوز می‌تواند کوتاه‌مدت (مانند اقامت توریستی یک‌ساله) یا بلندمدت (اقامت دائم) باشد. حتی دارندگان اقامت دائم، که پس از هشت سال زندگی قانونی و مداوم در ترکیه قابل دریافت است، همچنان شهروند خارجی محسوب می‌شوند. این وضعیت محدودیت‌های مشخصی را به همراه دارد؛ برای مثال، فرد دارای اقامت، حق رای در انتخابات، امکان استخدام در مشاغل دولتی و بهره‌مندی از مزایای بازنشستگی دولتی را ندارد. مهم‌تر از همه، اقامت دائم منجر به دریافت پاسپورت ترکیه نمی‌شود.

شهروندی (Vatandaşlık)، در مقابل، به معنای کسب تابعیت ترکیه و برخورداری از تمامی حقوق و تکالیف یک شهروند ترک است. با کسب شهروندی، فرد شناسنامه، کارت ملی (کیملیک) و مهم‌تر از همه، پاسپورت ترکیه را دریافت می‌کند که امکان سفر بدون ویزا به بیش از ۱۱۰ کشور جهان را فراهم می‌آورد. شهروندان ترکیه می‌توانند بدون نیاز به مجوز کار (چالیشما ایزنی) در هر شغلی فعالیت کنند و در تمام انتخابات شرکت نمایند.

مسیرهای دستیابی به این دو هدف نیز متفاوت است. اقامت‌های کوتاه‌مدت مانند اقامت توریستی به هیچ عنوان به شهروندی ختم نمی‌شوند. در مقابل، روش‌هایی مانند سرمایه‌گذاری از طریق خرید ملک به ارزش حداقل ۴۰۰,۰۰۰ دلار آمریکا یا تمدید اقامت کاری به مدت پنج سال متوالی، می‌توانند مسیر مستقیم‌تری برای کسب شهروندی باشند.7 بنابراین، متقاضیان باید از ابتدا هدف نهایی خود را مشخص کنند تا بتوانند مسیر و مدارک متناسب با آن را انتخاب نمایند.

آشنایی با اداره مهاجرت ترکیه (Göç İdaresi): معرفی مرجع اصلی و وب‌سایت‌های رسمی

نهاد اصلی مسئول مدیریت و نظارت بر تمامی امور مربوط به اتباع خارجی در ترکیه، «ریاست مدیریت مهاجرت» (Presidency of Migration Management) است که به طور عمومی با نام «گوچ ادارسی» (Göç İdaresi) شناخته می‌شود. این اداره زیرمجموعه وزارت کشور ترکیه است و وظایف گسترده‌ای از جمله صدور و تمدید انواع مجوزهای اقامت، رسیدگی به درخواست‌های پناهندگی، نظارت بر حقوق مهاجران و ارائه خدمات مشاوره را بر عهده دارد.

در سال‌های اخیر، فرآیندهای اداری ترکیه به شدت به سمت دیجیتالی شدن حرکت کرده‌اند. این تحول، ضمن افزایش شفافیت، مسئولیت متقاضی را برای ارائه اطلاعات دقیق در همان گام اول دوچندان کرده است. آشنایی با پلتفرم‌های آنلاین رسمی این اداره برای هر متقاضی ضروری است:

وب‌سایت رسمی اداره مهاجرت (www.goc.gov.tr): این وب‌سایت منبع اصلی و رسمی برای دسترسی به آخرین قوانین، اطلاعیه‌ها، آیین‌نامه‌ها و لیست مدارک مورد نیاز است.
سامانه درخواست آنلاین اقامت (e-ikamet.goc.gov.tr): این پلتفرم، نقطه شروع تمامی درخواست‌های اقامت (چه برای بار اول و چه برای تمدید) است. تمام فرآیند ثبت‌نام اولیه و دریافت وقت مصاحبه (راندوو) از طریق این سامانه انجام می‌شود.14 اهمیت این سامانه به قدری است که هرگونه خطا در ورود اطلاعات در این مرحله می‌تواند پیش از بررسی مدارک فیزیکی، منجر به رد شدن کل درخواست شود.
مرکز تماس اتباع خارجی (YİMER 157): یک خط تلفنی پشتیبانی برای پاسخگویی به سوالات و مشکلات مهاجران است که به چندین زبان از جمله فارسی خدمات ارائه می‌دهد.
اپلیکیشن‌های موبایل: اپلیکیشن‌هایی مانند GöçNet نیز برای تسهیل ارتباط و دسترسی به اطلاعات طراحی شده‌اند.

علاوه بر ابزارهای آنلاین، اداره مهاجرت در تمام استان‌های ترکیه دفاتر فیزیکی دارد. دفاتر اصلی در شهرهای بزرگ در آدرس‌های زیر واقع شده‌اند:

استانبول: Hırka-i Şerif Mahallesi, Adnan Menderes Bulvarı, No:64, Fatih.
آنکارا: Çamlıca Mahallesi, 122. Sokak No: 4/1, Yenimahalle.
ازمیر: Halkapınar Mahallesi, 1404 Sokak No: 11, Konak.
آنتالیا: Varlık Mahallesi, Muhittin Böcek Bulvarı, No:52, Muratpaşa

مطلب پیشنهادی:

اخذ پاسپورت ترکیه با خرید ملک

بخش ۲: چک‌لیست مدارک عمومی: پیش‌نیازهای مشترک برای تمام درخواست‌های اقامت

صرف‌نظر از نوع اقامت درخواستی، مجموعه‌ای از مدارک پایه وجود دارد که تمامی متقاضیان ملزم به تهیه و ارائه آن‌ها هستند. آماده‌سازی دقیق این مدارک پیش از شروع فرآیند آنلاین، از بروز خطا و تاخیر در روند درخواست جلوگیری می‌کند.

مدارک هویتی: شرایط پاسپورت، عکس‌های بیومتریک و ترجمه‌های رسمی

پاسپورت معتبر: پاسپورت متقاضی باید دارای اعتباری باشد که حداقل ۶۰ روز از تاریخ پایان اقامت درخواستی بیشتر باشد. برای مثال، اگر برای اقامت یک‌ساله درخواست می‌دهید، پاسپورت شما باید حداقل ۱۴ ماه اعتبار داشته باشد. در روز مصاحبه، ارائه اصل پاسپورت به همراه کپی از صفحه اول (صفحه اطلاعات هویتی) و صفحه‌ای که مهر آخرین ورود به ترکیه در آن ثبت شده، الزامی است.
عکس بیومتریک: متقاضی باید ۴ قطعه عکس بیومتریک جدید که در ۶ ماه اخیر گرفته شده، با پس‌زمینه سفید و مطابق با استانداردهای مشخص ارائه دهد.
ترجمه و تایید مدارک: مدارک هویتی مانند شناسنامه که در خارج از ترکیه صادر شده‌اند، باید به زبان ترکی ترجمه رسمی شوند. بسته به نوع مدرک و درخواست، ممکن است نیاز به تاییدیه دفتر اسناد رسمی (نوتر) یا مهر آپوستیل (Apostille) برای قانونی‌سازی بین‌المللی آن وجود داشته باشد.

مدارک اثباتی: بیمه درمانی معتبر (Sigorta)، اثبات تمکن مالی و گواهی عدم سوءپیشینه

بیمه درمانی (Sigorta): داشتن بیمه درمانی معتبر برای تمام متقاضیان بین ۱۸ تا ۶۵ سال اجباری است.این بیمه‌نامه باید تمام دوره اقامت درخواستی را پوشش دهد.هر دو نوع بیمه خصوصی (که از شرکت‌های بیمه در ترکیه خریداری می‌شود) و بیمه تامین اجتماعی دولتی (SGK/GSS) مورد قبول هستند، اما برای درخواست‌های اولیه، معمولاً متقاضیان باید بیمه درمانی خصوصی تهیه کنند.
اثبات تمکن مالی: اداره مهاجرت باید اطمینان حاصل کند که متقاضی توانایی مالی لازم برای تامین هزینه‌های زندگی خود و خانواده‌اش را در طول مدت اقامت دارد. این امر از طریق ارائه مدارکی مانند گردش حساب بانکی چند ماه اخیر، گواهی تمکن مالی از بانک، فیش حقوقی یا اسناد مربوط به سایر منابع درآمدی اثبات می‌شود.اگرچه مبلغ دقیقی به صورت رسمی اعلام نشده، اما برای اقامت توریستی در سال ۲۰۲۵، داشتن معادل حدود ۱۰۰,۰۰۰ لیر ترکیه در حساب بانکی برای هر نفر به عنوان یک معیار غیررسمی در نظر گرفته می‌شود.
گواهی عدم سوءپیشینه: بسته به نوع اقامت و صلاحدید افسر پرونده، ممکن است از متقاضی خواسته شود گواهی عدم سوءپیشینه خود را که توسط مقامات قضایی کشور مبدا صادر شده، ارائه دهد.

مدارک اسکان: انواع گواهی محل سکونت

ارائه مدرکی که نشان‌دهنده داشتن یک آدرس مشخص و قانونی در ترکیه باشد، یکی از شروط اساسی برای تمامی انواع اقامت است. بسته به شرایط سکونت، یکی از مدارک زیر باید ارائه شود:

اجاره‌نامه نوتر شده: در صورتی که متقاضی خانه‌ای اجاره کرده باشد، باید قرارداد اجاره را در یکی از دفاتر اسناد رسمی (نوتر) به ثبت برساند. طبق قوانین جدید، حضور صاحب‌خانه به همراه مدارک شناسایی و سند ملک (تاپو) در دفتر نوتر هنگام تنظیم قرارداد الزامی است.
سند مالکیت (Tapu): اگر متقاضی مالک یک ملک مسکونی در ترکیه باشد، ارائه کپی سند مالکیت به نام خود کافی است.
گواهی اقامت در خوابگاه: دانشجویانی که در خوابگاه‌های رسمی دولتی یا خصوصی اقامت دارند، باید گواهی رسمی از مدیریت خوابگاه ارائه دهند.
تعهدنامه میزبان: در صورتی که متقاضی نزد شخص دیگری (دوست یا فامیل) زندگی می‌کند، آن شخص باید یک تعهدنامه رسمی در دفتر نوتر تنظیم کرده و مسئولیت اسکان متقاضی را بر عهده بگیرد. اگر میزبان متاهل باشد، همسر او نیز باید این تعهدنامه را امضا کند.
برگه نفوس (Yerleşim Yeri Belgesi): برای درخواست‌های تمدید اقامت، این مدرک که آدرس ثبت‌شده فرد در اداره ثبت احوال را نشان می‌دهد، اهمیت ویژه‌ای دارد و از طریق سامانه دولت الکترونیک (e-Devlet) قابل دریافت است.

فرآیندهای اداری اولیه: کد مالیاتی (Vergi Numarası) و پرداخت هزینه‌ها

پیش از مراجعه به اداره مهاجرت، دو اقدام اداری اولیه باید انجام شود:

دریافت کد مالیاتی (Vergi Numarası): این کد شناسایی ۱۰ رقمی برای تمامی اتباع خارجی که قصد اقامت بیش از ۹۰ روز یا انجام هرگونه فعالیت مالی (مانند افتتاح حساب بانکی، خرید ملک یا پرداخت قبوض) را دارند، الزامی است. کد مالیاتی را می‌توان به صورت رایگان و به دو روش دریافت کرد: مراجعه حضوری به نزدیک‌ترین اداره مالیات (Vergi Dairesi) با اصل پاسپورت، یا به صورت آنلاین از طریق وب‌سایت اداره مالیات به آدرس ivd.gib.gov.tr.8

پرداخت هزینه‌های دولتی: پس از دریافت کد مالیاتی، متقاضی باید هزینه‌های مربوط به درخواست اقامت را پرداخت کند. این هزینه‌ها شامل دو بخش اصلی است: هزینه مجوز اقامت (حق خاک) که مبلغ آن بسته به ملیت متقاضی متفاوت است و هزینه صدور کارت کیملیک که برای همه یکسان است.3 برای سال ۲۰۲۴، هزینه صدور کارت ۵۶۵ لیر ترکیه تعیین شده بود.30 رسید این پرداخت‌ها باید در پرونده روز مصاحبه قرار گیرد.

عنوان مدرک	توضیحات کلیدی	محل تهیه
فرم درخواست راندوو	پرینت شده از سایت e-İkamet پس از تکمیل ثبت‌نام آنلاین	وب‌سایت e-ikamet.goc.gov.tr
پاسپورت معتبر	اعتبار حداقل ۶۰ روز بیشتر از مدت اقامت درخواستی	کشور مبدا
کپی پاسپورت	کپی از صفحه اول و صفحه مهر آخرین ورود	-
۴ قطعه عکس بیومتریک	جدید (کمتر از ۶ ماه)، پس‌زمینه سفید	عکاسی‌های معتبر
بیمه درمانی (Sigorta)	پوشش کامل دوره اقامت (برای افراد ۱۸ تا ۶۵ سال)	شرکت‌های بیمه در ترکیه
اثبات تمکن مالی	گردش حساب بانکی، گواهی تمکن یا فیش حقوقی	بانک
گواهی محل سکونت	اجاره‌نامه نوتر شده، سند ملک (Tapu)، یا گواهی خوابگاه	دفتر نوتر، اداره تاپو، مدیریت خوابگاه
کد مالیاتی (Vergi Numarası)	برای تمام اعضای خانواده به صورت جداگانه	اداره مالیات یا وب‌سایت ivd.gib.gov.tr
رسید پرداخت هزینه‌ها	رسید پرداخت حق خاک و هزینه صدور کارت کیملیک	اداره مالیات یا بانک‌های طرف قرارداد
مدارک هویتی ترجمه شده	شناسنامه (در صورت لزوم) با ترجمه رسمی ترکی	دارالترجمه‌های رسمی

مطلب پیشنهادی:

کیملیک ترکیه: هزینه، شرایط و نحوه دریافت آن

انواع اقامت و لیست مدارک اختصاصی هرکدام

پس از آماده‌سازی مدارک عمومی، متقاضیان باید مدارک اختصاصی مربوط به نوع اقامت مورد نظر خود را نیز تهیه کنند. هر نوع اقامت، هدف و شرایط منحصر به فردی دارد که در ادامه به تفصیل بررسی می‌شوند.

نوع اقامت	مبنای درخواست	مدت اعتبار معمول	حداقل سرمایه‌گذاری/هزینه	قابلیت تمدید	مسیر به شهروندی
توریستی (با اجاره)	اجاره ملک	۶ ماه تا ۱ سال	هزینه اجاره و مخارج سالانه	بسیار دشوار/عملاً غیرممکن	خیر
خرید ملک (Taşınmaz)	خرید ملک مسکونی	۱ تا ۲ سال	۲۰۰,۰۰۰ دلار آمریکا	بله (تا زمان مالکیت)	غیرمستقیم (پس از ۸ سال)
تحصیلی (Öğrenci)	پذیرش از موسسه آموزشی	به اندازه دوره تحصیل	شهریه دانشگاه	بله (تا پایان تحصیل)	غیرمستقیم (نصف دوره محاسبه می‌شود)
خانوادگی (Aile)	الحاق به حامی (شهروند/مقیم)	تا ۳ سال	اثبات درآمد حامی	بله (بسته به وضعیت حامی)	بله (در صورت ازدواج با شهروند ترک)
کاری (Çalışma İzni)	دریافت مجوز کار	۱ سال (در ابتدا)	-	بله (با ادامه اشتغال)	بله (پس از ۵ سال تمدید متوالی)

اقامت توریستی (از طریق اجاره ملک): تحلیل شرایط جدید و ریسک بالای ریجکتی

اقامت توریستی از طریق اجاره ملک، که زمانی به عنوان ساده‌ترین و کم‌هزینه‌ترین روش برای زندگی در ترکیه شناخته می‌شد، در سال‌های اخیر با تغییرات بنیادین در سیاست‌های اداره مهاجرت مواجه شده است.با وجود اینکه این روش هنوز به صورت قانونی وجود دارد، اما سخت‌گیری‌های شدید باعث شده است که نرخ رد شدن (ریجکتی) درخواست‌ها به شدت افزایش یابد.24 این نوع اقامت دیگر یک راهکار قابل اتکا برای زندگی بلندمدت نیست، قابلیت تمدید آن بسیار محدود شده و به هیچ عنوان سابقه‌ای برای دریافت شهروندی محسوب نمی‌شود.

ماهیت این نوع اقامت از یک مجوز توریستی صرف، به یک درخواست پرریسک تبدیل شده است. دولت ترکیه دیگر متقاضیان این نوع اقامت را به عنوان گردشگر نمی‌بیند، بلکه به عنوان افرادی تلقی می‌کند که قصد دارند با کمترین تعهد و سرمایه‌گذاری، حضوری بلندمدت در کشور داشته باشند. از این رو، بار اثبات "هدف موجه" برای اقامت بیش از ۹۰ روز کاملاً بر دوش متقاضی است.

مدارک اختصاصی:

علاوه بر تمامی مدارک عمومی ذکر شده در بخش ۲، تمرکز اصلی پرونده بر مدارک مربوط به اسکان و هدف از اقامت است:

اجاره‌نامه نوتر شده: این مهم‌ترین مدرک اختصاصی است. قرارداد باید در دفتر اسناد رسمی (نوتر) و با حضور الزامی صاحب‌خانه تنظیم شود.
مدارک ملک از طرف صاحب‌خانه: صاحب‌خانه موظف است کپی سند ملک (تاپو) و برگه «نوماراتاژ» (Numarataj) را که از شهرداری منطقه دریافت می‌شود، برای ضمیمه شدن به پرونده ارائه دهد.
برنامه سفر و هدف از اقامت: هرچند به صورت رسمی در لیست مدارک نیست، اما ارائه یک برنامه مدون و منطقی برای اقامت یک‌ساله (مانند شرکت در دوره‌های زبان ترکی، تحقیقات بازار برای راه‌اندازی کسب‌وکار و غیره) می‌تواند شانس موفقیت را افزایش دهد.

اقامت از طریق خرید ملک (Taşınmaz): قانون جدید حداقل ارزش ملک (۲۰۰ هزار دلار)

خرید ملک یکی از مطمئن‌ترین و باثبات‌ترین روش‌ها برای اخذ اقامت کوتاه‌مدت قابل تمدید در ترکیه است. بر اساس آخرین تغییرات قوانین در سال‌های اخیر که برای سال ۲۰۲۵ نیز پابرجا هستند، حداقل ارزش ملک برای واجد شرایط شدن جهت دریافت اقامت، به ۲۰۰,۰۰۰ دلار آمریکا افزایش یافته است. لازم به ذکر است که این مبلغ برای دریافت مستقیم شهروندی و پاسپورت ترکیه، ۴۰۰,۰۰۰ دلار آمریکا است.

مدارک اختصاصی:

سند مالکیت رسمی (Tapu): اصل و کپی سند که نشان‌دهنده مالکیت قطعی متقاضی بر ملک است.
گزارش ارزیابی کارشناسی (Ekspertiz Raporu): این مدرک که توسط کارشناسان رسمی مورد تایید دولت تهیه می‌شود، ارزش واقعی ملک را تعیین می‌کند. مبلغ درج شده در این گزارش باید حداقل ۲۰۰,۰۰۰ دلار آمریکا باشد و ارائه آن به اداره مهاجرت الزامی است.
بیمه اجباری زلزله (DASK): یک بیمه‌نامه سالانه که برای تمامی املاک در ترکیه اجباری است و پیش‌نیاز انجام امور اداری ملک محسوب می‌شود.
برگه نوماراتاژ (Numarataj Belgesi): گواهی‌ای که از شهرداری منطقه دریافت شده و آدرس دقیق و کد پستی ملک را مشخص می‌کند.

نکات مهم: ملک خریداری شده باید کاربری مسکونی داشته باشد و املاک تجاری یا زمین برای این نوع اقامت قابل قبول نیستند.25 همچنین، ملک نباید در مناطق و محله‌هایی واقع شده باشد که به دلیل تراکم بالای جمعیت اتباع خارجی، برای صدور اقامت جدید ممنوع اعلام شده‌اند.

اقامت تحصیلی (Öğrenci): مدارک کلیدی از پذیرش تا ثبت‌نام

اقامت تحصیلی به دانشجویان خارجی که در یکی از موسسات آموزش عالی معتبر ترکیه (دانشگاه‌ها، موسسات زبان و...) پذیرفته شده‌اند، اعطا می‌شود. این نوع اقامت تا زمانی که دانشجو در حال تحصیل باشد، قابل تمدید است.

مدارک اختصاصی:

فرآیند اخذ این اقامت در چند مرحله انجام می‌شود و مدارک آن نیز متناسب با هر مرحله است:

نامه پذیرش از دانشگاه (Kabul Mektubu): اولین مدرک رسمی که نشان می‌دهد متقاضی از یک موسسه آموزشی در ترکیه پذیرش گرفته است. این نامه برای درخواست ویزای تحصیلی (در صورت نیاز) و شروع فرآیند ثبت‌نام ضروری است.
گواهی دانشجویی (Öğrenci Belgesi): این کلیدی‌ترین مدرک برای درخواست اقامت دانشجویی است. پس از آنکه دانشجو با مراجعه حضوری به دانشگاه، ثبت‌نام خود را نهایی کرده و شهریه را پرداخت نمود، این گواهی رسمی از طرف دانشگاه صادر می‌شود و وضعیت فعال تحصیلی او را تایید می‌کند.
رسید پرداخت شهریه: ارائه مدرکی دال بر پرداخت شهریه دانشگاه یا حداقل قسط اول آن، برای اثبات قطعی بودن ثبت‌نام الزامی است.
مدارک تکمیلی برای افراد زیر ۱۸ سال: دانشجویانی که زیر ۱۸ سال سن دارند و بدون ویزای تحصیلی وارد ترکیه شده‌اند، باید مدارک اضافی ارائه دهند. این مدارک شامل رضایت‌نامه محضری از والدین (که در آن اجازه تحصیل و زندگی در ترکیه قید شده) و گواهی تولد است. این اسناد اگر از خارج از ترکیه تهیه شوند، باید دارای مهر آپوستیل و ترجمه رسمی تایید شده باشند.

اقامت خانوادگی (Aile): شرایط دقیق فرد حامی و مدارک اثبات رابطه

این نوع اقامت برای حفظ یکپارچگی خانواده طراحی شده و به همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال (یا فرزندان وابسته) یک فرد که به عنوان «حامی» (Sponsor) شناخته می‌شود، اجازه زندگی در ترکیه را می‌دهد.48 حامی می‌تواند شهروند ترکیه یا یک تبعه خارجی باشد که خود دارای مجوز اقامت معتبر در ترکیه است.

شرایط فرد حامی (Sponsor):

اداره مهاجرت برای تایید صلاحیت فرد حامی، شرایط دقیقی را تعیین کرده است:

درآمد کافی: حامی باید اثبات کند که درآمد ماهانه کافی برای تامین مخارج خود و تمام اعضای خانواده‌اش را دارد. معیار کلی این است که مجموع درآمد باید حداقل معادل حداقل دستمزد مصوب در ترکیه باشد و به ازای هر عضو خانواده، یک سوم حداقل دستمزد به این مبلغ اضافه شود.
بیمه درمانی: حامی باید دارای بیمه درمانی باشد که تمام اعضای خانواده را تحت پوشش قرار دهد.
سابقه اقامت: اگر حامی خود یک تبعه خارجی است، باید حداقل به مدت یک سال با مجوز اقامت معتبر در ترکیه زندگی کرده باشد. این شرط برای دارندگان اقامت کاری، اقامت به منظور تحقیقات علمی، یا افرادی که با شهروندان ترک ازدواج کرده‌اند، اعمال نمی‌شود.
گواهی عدم سوءپیشینه: حامی نباید در پنج سال گذشته سابقه کیفری در جرایم مرتبط با خشونت خانوادگی داشته باشد.
آدرس ثبت شده: حامی باید در سیستم ثبت آدرس مرکزی ترکیه (نفوس) ثبت‌نام کرده باشد.

مدارک اختصاصی متقاضی:

مدارک اثبات رابطه خانوادگی: مهم‌ترین مدرک در این نوع اقامت، اثبات رابطه قانونی با حامی است. این مدارک شامل سند ازدواج رسمی برای همسر و شناسنامه یا گواهی تولد برای فرزندان است. این اسناد باید به صورت رسمی به ترکی ترجمه شده و دارای تاییدیه نوتر یا آپوستیل باشند.

اقامت کاری (Çalışma İzni): مجوز کار به مثابه اقامت

بر اساس قوانین ترکیه، «مجوز کار» (Çalışma İzni) که توسط وزارت کار و تامین اجتماعی صادر می‌شود، به خودی خود به عنوان مجوز اقامت نیز تلقی می‌گردد. این بدان معناست که فردی که موفق به دریافت مجوز کار معتبر می‌شود، نیازی به طی کردن فرآیند جداگانه برای درخواست کارت اقامت (کیملیک) ندارد و کارت مجوز کار او همان نقش را ایفا می‌کند.

مدارک اختصاصی:

درخواست مجوز کار معمولاً توسط کارفرما از داخل ترکیه آغاز می‌شود و متقاضی باید مدارک زیر را برای کارفرما ارسال کند:

فرم درخواست مجوز کار: این فرم باید به صورت مشترک توسط کارفرما و کارمند تکمیل و امضا شود.
قرارداد کاری: یک قرارداد استخدامی رسمی که در آن شرح وظایف، میزان حقوق و مدت زمان قرارداد به وضوح قید شده باشد.
مدارک تحصیلی و حرفه‌ای: ترجمه رسمی مدارک تحصیلی، گواهینامه‌های تخصصی و سوابق کاری مرتبط با شغل مورد نظر.
پاسپورت معتبر و عکس بیومتریک: مطابق با شرایط عمومی.

نکته مهم: پس از صدور مجوز کار و ورود به ترکیه (یا اگر فرد از قبل در ترکیه حضور داشته باشد)، دارنده مجوز موظف است ظرف مدت ۲۰ روز کاری به اداره مهاجرت مراجعه کرده و آدرس خود را ثبت نماید.

راهنمای خلاصه و گام به گام فرآیند درخواست

فرآیند درخواست اقامت در ترکیه یک مسیر مشخص و چند مرحله‌ای است که با ثبت‌نام آنلاین آغاز و با دریافت کارت فیزیکی پایان می‌یابد. دقت در هر مرحله برای موفقیت درخواست ضروری است.

مرحله	اقدام کلیدی	توضیحات
۱. ثبت‌نام آنلاین (راندوو)	تکمیل فرم در سامانه e-İkamet	به وب‌سایت e-ikamet.goc.gov.tr مراجعه کرده، اطلاعات خود را دقیق وارد کنید و وقت مصاحبه بگیرید.[56, 57]
۲. آماده‌سازی پرونده	جمع‌آوری تمام مدارک عمومی و اختصاصی	فرم راندوو، پاسپورت، عکس، بیمه، مدارک اسکان و مالی، و رسید پرداخت هزینه‌ها را در یک پوشه آماده کنید.[3, 46]
۳. مراجعه حضوری و مصاحبه	تحویل مدارک و انجام انگشت‌نگاری	در تاریخ و ساعت مقرر به دفتر اداره مهاجرت مراجعه کنید.[29, 45, 58]
۴. پیگیری و دریافت کارت	انتظار برای ارزیابی و دریافت کیملیک	وضعیت درخواست را آنلاین پیگیری کنید. کارت اقامت (کیملیک) از طریق پست (PTT) به آدرس شما ارسال خواهد شد.[13, 22, 48]

دلایل رایج رد شدن (ریجکتی) درخواست و نکات کلیدی

آگاهی از دلایل رایج رد شدن درخواست‌ها به شما کمک می‌کند تا با آمادگی کامل پرونده خود را ارائه دهید و از اشتباهات پرهزینه جلوگیری کنید.

دسته‌بندی	نمونه‌های کلیدی
اشکالات مربوط به مدارک	نقص در پرونده (حتی یک مدرک)، اعتبار ناکافی پاسپورت، بیمه درمانی نامعتبر، یا ارائه مدارک جعلی.[59, 60, 61]
دلایل مربوط به محتوای درخواست	عدم ارائه هدف قانع‌کننده برای اقامت (به‌ویژه برای اقامت توریستی)، عدم اثبات تمکن مالی کافی، داشتن سابقه کیفری، یا ثبت آدرس در مناطق ممنوعه.[26, 61, 62]

پس از ریجکت شدن چه اتفاقی می‌افتد؟

در صورت رد درخواست، نامه‌ای رسمی با مهلت ۱۰ روزه برای ترک خاک ترکیه به شما ابلاغ می‌شود. بهترین و قانونی‌ترین اقدام، خروج از ترکیه در مهلت تعیین شده برای جلوگیری از جریمه و ممنوعیت ورود است.

جمع‌بندی و توصیه‌های حقوقی برای متقاضیان ایرانی

فرآیند اخذ اقامت ترکیه در سال ۲۰۲۵، بیش از هر زمان دیگری نیازمند دقت، آگاهی از آخرین تغییرات قانونی و ارائه یک پرونده کامل و موجه است. سیاست‌های مهاجرتی ترکیه به وضوح به سمت جذب سرمایه‌گذاران، متخصصان و دانشجویان حرکت کرده و راه‌های ساده و کم‌هزینه گذشته مانند اقامت توریستی با اجاره ملک، به شدت محدود شده‌اند.

مروری بر تغییرات کلیدی ۲۰۲۵:

افزایش حداقل ارزش ملک: حداقل ارزش ملک برای اخذ اقامت به ۲۰۰,۰۰۰ دلار آمریکا افزایش یافته است، که نشان‌دهنده تمایل دولت برای جذب سرمایه‌های جدی‌تر است.
سخت‌گیری بر اقامت توریستی: این نوع اقامت دیگر یک گزینه قابل اتکا برای زندگی بلندمدت نیست و با ریسک بالای ریجکتی همراه است.

توصیه‌های استراتژیک نهایی:

برای سرمایه‌گذاران: مسیر خرید ملک با ارزش ۲۰۰,۰۰۰ دلار یا بیشتر، باثبات‌ترین و شفاف‌ترین روش برای کسب اقامت قابل تمدید است. این روش، هرچند نیازمند سرمایه اولیه قابل توجهی است، اما از امنیت حقوقی بالایی برخوردار است.
برای دانشجویان: اقامت تحصیلی یک مسیر قانونی، معتبر و نسبتاً کم‌خطر است. این روش نه تنها امکان اقامت قانونی در طول دوره تحصیل را فراهم می‌کند، بلکه مزایای جانبی مانند اجازه کار محدود (پس از سال اول) را نیز به همراه دارد.
برای جویندگان کار: به جای اتکا به روش‌های نامطمئن، بهتر است تمرکز اصلی بر یافتن یک کارفرمای معتبر در ترکیه و طی کردن فرآیند قانونی اخذ مجوز کار (چالیشما ایزنی) باشد. این روش مستقیماً به اقامت قانونی و معتبر منجر می‌شود.
هشدار نهایی در مورد اقامت توریستی: باید به این روش به عنوان یک راهکار کاملاً موقت و پرریسک نگریست. اتکا به آن برای برنامه‌ریزی یک زندگی بلندمدت در ترکیه، اشتباهی استراتژیک است که می‌تواند منجر به اتلاف منابع و ایجاد سابقه منفی در اداره مهاجرت شود.

در نهایت، موفقیت در فرآیند اخذ اقامت ترکیه در گرو سه عامل کلیدی است: تحقیق کامل در مورد آخرین قوانین، دقت وسواس‌گونه در تهیه و ارائه مدارک، و صداقت در بیان هدف از اقامت. با توجه به پیچیدگی‌های روزافزون، بهره‌گیری از مشاوره حقوقی متخصصان مهاجرت می‌تواند از بروز اشتباهات پرهزینه جلوگیری کرده و شانس موفقیت درخواست شما را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.